Gmina Serock odznacza się wysokimi walorami przyrodniczo-krajobrazowymi, do których należy zaliczyć urozmaiconą rzeźbę terenu, bogatą florę i faunę, które zadecydowały o objęciu przeważającego obszaru prawną ochroną przyrody w formie krajobrazu chronionego. Najcenniejsze pod względem przyrodniczym i krajobrazowym obszary objęte zostały ochroną prawną w formie obszarów Natura 2000 oraz rezerwatów. Najcenniejsze przyrodniczo są zwarte kompleksy leśne w północnej części gminy. Można tu spotkać większość spośród rodzimych gatunków drzew i krzewów. Lasy te są również ostoją dla wielu gatunków zwierząt. Atrakcją krajobrazową jest w małym stopniu przekształcone środowisko naturalne.

Dominującym typem lasów na obszarze gminy Serock są siedliska borowe z 40-50 letnimi drzewostanami. W zależności od warunków wodnych przyjmują postać suchych borów, borów świeżych i wilgotnych lub borów bagiennych. Dominującym gatunkiem drzewa w lasach jest sosna pospolita. Najstarsze sosny spotykane na terenie gminy mają powyżej 150 lat, wysokości do 30 m i pierśnicy do 50 cm. Pospolity na terenie gminy jest również dąb bezszypułkowy. Można spotkać przedstawicieli tego gatunku w wieku 180 lat, o wysokości 30 m i pierśnicy 60 cm. Kolejnym gatunkiem drzewa często występującym na tych terenach jest brzoza brodawkowata. Zdarzają się brzozy w wieku 120 lat, a czasem nawet 160-letnie egzemplarze. Niektóre z tych drzew osiągają wysokość powyżej 30 m, a pierśnica do 45 cm. Kolejnym gatunkiem często spotykanym na tych terenach jest świerk pospolity tworzący grupy i kępy, mające pewne znaczenie przy zróżnicowaniu zbiorowisk leśnych.

Wśród krzewów dominujące gatunki to kruszyna, jarzębina i jałowiec, mniej liczne gatunki to dereń i śliwa tarnina. Bardzo bogata w gatunki jest roślinność runa leśnego. Z gatunków chronionych i rzadkich w lasach można spotkać

lilię złotogłów, żubrówkę, miodownika melisowego, dziurawiec skąpolistny. Liczne są też gatunki mchów. Należy dodać, że w obrębie dużych dolin rzecznych (Bugu i Narwi) występują zarośla łozowe, wierzbowo - olchowo - brzozowe w kompleksie z szuwarem turzycowym oraz zbiorowiska wikliny nadrzecznej z udziałem pnączy i wysokich bylin znoszących zalew. Oba te zbiorowiska mają dużą wartość przyrodniczą i krajobrazową i wraz z całym ekosystemem dolinnym powinny być chronione.

 

Sosna pospolita  - Tworzy lasy mieszane oraz czyste bory sosnowe. W Polsce jest najpospolitszą z krajowych sosen. Toleruje różne gleby, odporna na mrozy, dobrze znosi susze, gorzej zacienienie.

Sosna pospolita może osiągać wysokość do 45 metrów (najwyższe okazy występują w Puszczy Białowieskiej) . Ma prosty, równy pień zakończony parasolowatą lub stożkową koroną. Gałązki i górna część pnia jest pokryta czerwono-żółtą korą, łuszczącą się warstwami. Natomiast dolna część pnia ma korę grubą, wielobocznie popękaną, czerwoną wewnątrz. Jej igły osiągają 4-10 cm długości, są ciemnozielone, osadzone po dwie na gałązkach na których pozostają 3 lata. Szyszki są osadzone pojedynczo lub po dwie, trzy. Mają długość do 7 cm. Kolor zielony, później brunatnieją i pękają uwalniając uskrzydlone nasiona. Dojrzewają w 2 roku.

sosnajpg

 

Dąb bezszypułkowy – Najstarszy okaz w Polsce rośnie w Turawie w województwie opolskim i ma 369 lat.

Jeden z trzech (obok szypułkowego i omszonego) rodzimych gatunków dęba w Polsce. Dąb bezszypułkowy występuje w naszym kraju zdecydowanie rzadziej niż szypułkowy.

Preferuje klimat umiarkowany, łagodny i wilgotny. Dąb bezszypułkowy, podobnie jak inne dęby, jest jednym z najbardziej długowiecznych drzew liściastych w Europie. Osiąga wiek 400-600(800) lat i 40 m wysokości. Zazwyczaj prosty, z wiekiem często staje się poskręcany.

Kora u młodych drzew jest gładka, z czasem staje się szorstka, szarobrązowa, gruba i głęboko spękana.

Liście pojedyncze, regularnie klapowane. Nasada liści klinowata lub lekko, niesymetrycznie sercowata, nigdy jednak nie posiadająca wyraźnych "uszek" jak u dębu szypułkowego. Z góry ciemnozielone, od spodu bardzo delikatnie owłosione, w dotyku grube i sztywne. Nerwy dochodzą zwykle tylko do końców klap.

Owocem jest orzech nazywany żołędziem. Żołędzie są skupione po 1-6 sztuk na wierzchołkach gałęzi, owalne, osadzone w półokrągłych miseczkach, początkowo zielone, po dojrzeniu ciemnobrązowe, umieszczone na bardzo krótkich szypułkach lub wręcz siedzące na gałęzi (stąd nazwa – bezszypułkowy; jest to najważniejsza różnica w stosunku do dębu szypułkowego)

dbjpg

 

Brzoza brodawkowata – Wymieniana też pod nazwami: brzoza gruczołowata, brzezina, brzoza biała.

Brzozą opisaną jako najstarsza w Polsce był w 1992 roku okaz rosnący w Gdańsku Oliwie – miał wówczas 171 lat, przy obwodzie pnia 321 cm i wysokości 26 m. W konkursie Przeglądu Leśniczego na najgrubsze drzewo Lasów Państwowych wśród brzóz wygrało drzewo z okolicy miejscowości Solno w województwie warmińsko-mazurskim. Ma ono 295 cm obwodu i 26 metrów wysokości.

Brzoza jest bardzo charakterystycznym drzewem, nie sposób jej nie rozpoznać ze względu na wyjątkową białą korę, a także delikatne i wiotkie gałązki, zwisające i poruszające się przy podmuchach wiatru. Należy do najpopularniejszych i darzonych największą sympatią drzew, powszechnie sadzonych w parkach i ogrodach, przy domach, na placach i osiedlach.

Kora biała, cienka, łuszcząca się, u młodych drzew długo pozostaje gładka, u starych drzew mocno spękana, w dolnym odcinku pnia czarna.

Liście blaszkowate, pojedyncze, są cienkie i delikatne, o trójkątnym kształcie, jasnozielone, ostro zakończone, 3-7 cm długości . Nasiona które wydaje to drobne orzeszki, ukryte w zwisających na szypułkach podłużnych szyszeczkach (owocostanach), oskrzydlone z dwóch stron. Przytwierdzone są do łusek w kształcie parasola, zwykle z 2 błonkowatymi skrzydełkami. Owocostany walcowate lub kuliste, rozsypujące się jesienią.

 brzozajpg


Świerk pospolity - tworzący na terenie gminy grupy i kępy.

To jedyny gatunek świerka występujący naturalnie w Polsce. Świerk pospolity jest jednym z najważniejszych leśnych drzew iglastych Europy. Uznawany za drugie (po jodle) najwyższe rodzime drzewo europejskie - w sprzyjających warunkach może on osiągać nawet ponad 60m wysokości, choć normalnie rzadko przekracza 40m. Dobrą cechą rozpoznawczą świerka pospolitego są jego zwisające szyszki, których podługowaty kształt przypomina „cygaro”. Tworzą się one głównie w okolicach wierzchołka drzewa, a jesienią opadają w całości. Świerki słyną z wyjątkowo płytkiego systemu korzeniowego.

Korona smukła, stożkowata. Dolne konary z wiekiem zwieszają się, górne pozostają w większości poziomo. Pień osiąga wysokość 40–50 m (w Polsce maksymalnie niespełna 52m, natomiast w Europie wysokość świerków dochodzi do ponad 60m, średnica pnia do 1,5 m. Kora czerwonobrązowa lub szarobrązowa, początkowo gładka, z wiekiem łuskowata.

Igły od 1 do 2,5 cm długości, sztywne, zaostrzone, pojedyncze, ciemnozielone, błyszczące, ułożone równomiernie na gałęziach. Utrzymują się na gałązkach przez 5-7 lat. Szyszki długie (10–15 cm), gładkie i zwisające. Początkowo zielone, później jasnobrązowe. Opadają w całości. Nasiona brązowe lub czarne o długości 2-5 mm. Stanowią istotne źródło pożywienia wielu ptaków i mniejszych zwierząt leśnych, w tym dzięciołów, wiewiórek i ryjówek.

 2jpg

 

Wśród krzewów dominujące gatunki to:

Kruszyna - W Polsce występuje pospolicie na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Inne nazwy: szakłak kruszyna, troszczyna, wilczyna. Gatunek rodzimy. Krzew, rzadziej niewysokie drzewko o wysokości do 5, rzadko 7 m. Kruszyna pospolita objęta jest częściową ochroną gatunkową w Polsce w celu zabezpieczenia gatunku z powodu zbyt intensywnego pozyskiwania kory kruszyny do celów prozdrowotnych. Jest to roślina trująca - owoce zjedzone w większych ilościach powodują u ludzi wymioty i silną biegunkę.

 

Jarzębina (jarząb pospolity) w naturalnym środowisku rośnie na terenie całej Europy oraz Zachodniej Azji. Jest to drzewo, wysokości do 7-9 metrów. Jej kolorowe owoce mają kształt kulek i są zebrane w kępy rosnące na całym drzewie bardzo obicie. Są jednym z głównych pokarmów wielu ptaków. Wiszą na drzewie bardzo długo, bo od lata, aż do końca zimy. Są on niewątpliwie największą ozdobą drzewa i nadają mu swój niepowtarzalny urok. Liście są lekko podłużne, a jesienią zyskują czerwono – brązowej barwy. Drzewo jest wtedy najpiękniejsze z całego roku. Gałęzie układają się luźno, a w okresie kwitnienia pojawiają się na nich kwiaty o białym kolorze i zapachu migdałowym.

 jarzbinajpg


Jałowiec - gatunek zawsze zielonego krzewu, rzadko niskiego drzewa, powoli rosnący, od nasady rozgałęziony o kolumnowej, a czasami płasko rozpostartej formie wzrostu. Osiąga wysokość zwykle do 11 m. W Polsce jest to gatunek rozpowszechniony. Rośnie na bardzo różnych siedliskach – od bagien, poprzez lasy, po murawy, odłogi i tereny skaliste. Jałowiec pospolity ma wszechstronne znaczenie użytkowe i odgrywał istotną rolę w kulturze ludzkiej, także jako roślina magiczna. Wykorzystywany jest m.in. jako roślina lecznicza, jadalna (szyszkojagody używane są jako przyprawa), olejkodajna, barwierska. Często uprawiany jest jako krzew ozdobny. W środowisku naturalnym odgrywa istotną rolę w ekosystemie.

jaowiecjpg

 

Śliwa tarnina - w Polsce jest to gatunek pospolity na niżu i niższych położeniach górskich. Jest bardzo zmienny i tworzy mieszańce z innymi śliwami. Tarnina jest rośliną wykorzystywaną w ziołolecznictwie, ma jadalne owoce, odgrywa istotną rolę środowiskową, wykorzystywaną także w nasadzeniach biotechnicznych. Jest rośliną miododajną i dostarcza twardego drewna, zwłaszcza dawniej mającego wielorakie zastosowania. Tworzy gęste, cierniste zarośla zwane czyżniami będące ostoją dla wielu gatunków zwierząt. Najczęściej rośnie jako krzew o wysokości do ok. 3 m, bardzo rzadko wyrasta w niskie drzewko do 6 m, wyjątkowo do 8 m Cierniste krzewy są gęsto rozgałęzione i posiadają liczne odrosty korzeniowe, tak że w efekcie tworzą zwarte, trudne do przebycia zarośla.

liwatarninajpg

 

Roślinność runa leśnego. Z gatunków chronionych i rzadkich w lasach można spotkać:

 

lilię złotogłów - W Polsce jest rośliną rzadką. Objęta w Polsce ochroną ścisłą od 1946 roku. Łodyga nierozgałęziona, sztywna, naga lub owłosiona, w górnej części czasem purpurowo nakrapiana, wysoka od 40 do 150 cm. Liście podłużne, szerokie na 2–5 cm, wyraźnie unerwione. Kwiaty barwy od ciemnoróżowej do brudnolila, ciemnopurpurowo nakrapiane, w liczbie od trzech do dwunastu, osadzone są na długich, łukowato zwieszających się szypułkach . Okwiat nie zróżnicowany na kielich i koronę, ze środka wystaje maczugowaty słupek otoczony przez sześć pręcików o dużych purpurowo-czerwonych pylnikach. W miarę dojrzewania mięsiste działki okwiatu odginają się coraz mocniej na zewnątrz, aż zawinięte dotkną nasady kwiatu. Środkiem każdego płatka biegnie rynienka, wypełniona nektarem.

 

Żubrówkę - w Polsce spotykana na całym niżu, ale bardzo rzadko, w znacznym rozproszeniu. Wyróżnia się charakterystycznym słodkawym aromatem z nutą anyżu dzięki zawartości kumaryny (silnym zwłaszcza po zasuszeniu rośliny). Rośnie łanowo. Osiąga wysokość 10–60 cm. Źdźbło gładkie lub słabo szorstkie do 2 mm grubości, podzielone na 2 lub 3 międzywęźla. Liście równowąskie, pochwiaste, na pędach generatywnych skupione u podstawy źdźbła, z wyjątkiem bardzo krótkiego listka w górnej części pędu. Kwiaty zebrane w owalne i połyskujące kłoski, tworzące luźną wiechę o długości 4–9 cm. Pędy nadziemne rozwijają się wczesną wiosną, po kwitnieniu przypadającym na miesiące od kwietnia do czerwca[2], szybko zasychają. Rozmnaża się wegetatywnie przez podziemne rozłogi. Jest gatunkiem światłolubnym, ale znosi także częściowe ocienienie. Występuje w bardzo zróżnicowanych siedliskach: szuwarach, na wilgotnych łąkach, w zaroślach i na słonecznych zboczach w grądach i borach mieszanych.

Głównym zagrożeniem dla gatunku jest masowy zbiór roślin do celów przemysłowych i leczniczych, a także osuszanie wilgotnych łąk. Od 1957 roku roślina jest objęta w Polsce ochroną gatunkową. W latach 1957–1983 znajdowała się pod ochroną częściową, następnie w latach 1983–2001 pod ochroną ścisłą, a od 2001 ponownie podlega ochronie częściowej. Status ochronny podtrzymany został przez Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin. Umieszczona jest na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski w grupie gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria zagrożenia: VU).


miodownika melisowaty - Występuje w południowej i centralnej Europie. W Polsce przebiega północna granica zasięgu występowania miodownika w Europie. Roślina zielna, dorasta do 30–50 (70) cm wysokości, owłosiona, silnie aromatyczna. Liście jajowate, zaostrzone, brzegiem karbowane. Kwiaty wargowe, duże, białe, białoróżowe, różowe lub pstrokate, zebrane po kilka w kątach górnych liści, silnie pachnące cytrynowo. Kwitnie od maja do lipca. Na obszarze Polski gatunek jest objęty ochroną od 2001 roku. W latach 2001–2004 podlegał ochronie częściowej, następnie w latach 2004–2014 ochronie ścisłej, a od 2014 roku ponownie objęty został częściową ochroną gatunkową. Lokalnie zagrożenie może stanowić zmniejszanie się powierzchni naturalnych lasów liściastych oraz gospodarka leśna.

 

dziurawiec skąpolistny - gatunek byliny z rodziny dziurawcowatych. W Polsce jest gatunkiem górskim, na niżu rzadko spotykanym; nie występuje na Pomorzu Zachodnim, a w południowej i północno-wschodniej części Polski jest rzadki. 30-80 cm wysokości, łodyga najczęściej nierozgałęziona, ulistniona nierównomiernie. Liście pojedyncze, siedzące, naprzeciwległe, o długości 2-8 cm, podłużnie jajowate. Kwiaty promieniste, pięciokrotne, płatki korony barwy bladożółtej, z delikatnie zaostrzonymi wierzchołkami, liczne pręciki.

dziurawiecjpg